W latach intensyfikacji przemysłu i spalania paliw kopalnianych, zauważono wysoką emisję tlenków siarki do atmosfery. Związki siarki w postaci opadów kwaśnych deszczów, doprowadzały do degradacji gruntów. Na ratunek przyszła ustawa wprowadzająca konieczność odsiarczania spalin. Jednakże, po latach zauważono ograniczoną ilość siarki w glebach, a co za tym idzie zaburzenia w gospodarce pokarmowej roślin uprawnych. Powstający podczas procesu odsiarczania gips, jest skutecznym sposobem na zwalczenie problemu deficytu siarki oraz eliminację toksycznego glinu.

Odsiarczanie spalin jest istotnym czynnikiem chroniącym środowisko. Podczas odsiarczania powstaje siarczan wapnia (CaSO4x2H2O). Wykorzystanie go w rolnictwie, w postaci nawozu, daje możliwość wyeliminowania toksycznego glinu w glebie oraz dostarczenia siarki potrzebnej roślinom do podtrzymywania funkcji życiowych. Dostarczenie S, daje nam także pewność, że unikniemy strat azotu. Siarka pochodząca z siarczanu wapnia jest w formie siarczanowej SO42-, więc organizmy glebowe nie muszą jej już utleniać, aby była dostępna dla roślin, nie zwiększając dodatkowo zawartości jonów wodorowych w glebie. Dlatego też, nie należy się bać, że S zakwasza, ta forma jest całkowicie bezpieczna.

Zakwaszenie gleby, które zawsze występuje ze wzrostem stężenia jonów glinu i jego aktywnością, jest czynnikiem determinującym plonowanie roślin. Pobieranie przez rośliny glinu przy pH niższym od 5,5 blokuje pobieranie kationów zasadowych. Glin może ograniczać kumulację wapnia przez blokadę miejsc białkowego transportu, aktywny glin wpływa niekorzystnie na pobieranie fosforu na skutek wytrącania w glebach silnie zakwaszonych nierozpuszczalnych fosforanów glinu. Badania donoszą, że skuteczność blokowania toksyczności glinu poprzez stosowanie siarczanu wapnia, wynika z możliwości wiązania się w nietoksyczną formę dla roślin – AlSO4+. Zakwaszenie gleb jest w dużej części wynikiem działalności człowieka, powodując wzrost obecności jonów wodorowych i glinu. Glin oraz wodór nie należą do pierwiastków pokarmowych, ich obecność w roztworze glebowym zakłóca gospodarkę jonową. Niektórzy badacze obserwują stymulację wzrostu roślin takich jak: herbata, ryż, soja, kukurydza, pszenica czy eukaliptus, mimo dobrze udokumentowanego toksycznego wpływu Al3+. Wytłumaczeniem może być, iż glin ma wpływ na dostępność żelaza w glebach o pH zasadowym (w Polsce zjawisko nie spotykane), przez ułatwione pobieranie fosforu oraz ograniczenie pobierania Cu i Mn. Na podstawie wieloletnich badań roślin zbożowych, zostały one uszeregowane według wzrastającej tolerancyjności na jony glinu: jęczmień, pszenica, pszenżyto, owies i żyto. Gipsowanie gleb z powodzeniem wykorzystywane jest w celu poprawy struktury gleby oraz w celu usunięcia sodu.

Gips powstaje na skutek odsiarczania gazów odlotowych metodami wapniowymi (suche, półsuche, mokre). W reaktorze spaliny wchodzą w reakcję z sorbentem (najczęściej mączka wapienna lub wapno hydratyzowane) i końcowym produktem jest siarczan wapnia dwuwodny (od 95% do 99%). Gips poreakcyjny w swoim składzie posiada węglan wapnia, węglan magnezu, tlenki żelaza, alkalia oraz ślady substancji organicznej i nieorganicznej. Siarczan wapnia powstający w instalacjach odsiarczania spalin posiada certyfikaty dopuszczające go do rolnictwa i wg ustaw jest nawozem WE. Aby nawóz otrzymał tytuł WE, musi spełniać wszystkie warunki określone przez unijne rozporządzenia, aby można było wprowadzić takowy nawóz do obrotu:

  • Rozporządzenie WE nr 2003/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 października 2003 r. w sprawie nawozów (Dz. U. UE L. 2003.304.1 wraz z późniejszymi zmianami),
  • Ustawa o nawozach i nawożeniu z dnia 10 lipca 2007 r. (Dz. U. 147, poz. 1033 wraz z późniejszymi zmianami)
  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 czerwca 2008r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu ( Dz. U. nr 119 poz. 765)
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 września 2010 r. w sprawie pakowania nawozów mineralnych, umieszczania informacji o składnikach nawozowych na opakowaniach, sposobie badania nawozów mineralnych i wapna nawozowego ( Dz. U. 2010.183.1229).

Opracowanie: Agata Żmuda


Na podstawie:

  1. https://www.mr.gov.pl/strony/zadania/bezpieczenstwo-gospodarcze/bezpieczenstwo-produktow-i-uslug/nawozy/
  2. http://www.chem.uw.edu.pl/people/AMyslinski/JS/wyk_003.pdf
  3. Filipek T., Skowrońska M. 2013. Aktualnie dominujące przyczyny oraz skutki zakwaszenia gleb użytkowych rolniczo w Polsce. Acta Agrophysica, 20(2):  283-294.
  1. Knura P. 2011. Półsucha metoda odsiarczania spalin z zastosowaniem reaktora pneumatycznego zintegrowanego z filtrem tkaninowym (metoda RP+FT) – kierunki rozwoju technologii, potencjał i możliwości. II Konferencja Wytwórców Energii Elektrycznej, 51-82.
  1. Sporek M., Jurasz A., Ciesielczyk T., 2015. Effect of fertilisation on the changes of soil pH and exchangeable aluminium content in soil. Proceedingf of ECOpole, 2015; 9(2): 499-504.
  2. Świderska – Ostapiak M., 2015. Badania i próby recepturowe nawozów. Praca realizowana w ramach projektu: „ Badania i próby recepturowe materiałów nawozowych” – zadanie nr 6, dofinansowana przez NCBiR i NFOŚiGW, w ramach Programu GEKON – Generator Koncepcji Ekologicznych. 1-66.

Related Posts

Co siedzi w węglanach?

Wapna nawozowe oprócz głównych składników jakimi są wapń oraz magnez (w różnych formach chemicznych), posiadają także dodatkowe składniki.…

Read more

Jak wapnuje się w Polsce?

Gleby ze względu na swoją budowę ulegają w mniejszym lub większym stopniu zakwaszaniu. Proces zakwaszenia jest zjawiskiem naturalnym, ale przyczyny…

Read more

Obieg azotu w przyrodzie

Racjonalna gospodarka azotem, czyli dbanie, aby nie stał się toksyczny dla środowiska glebowego oraz wodnego, wymaga dokładnego poznania…

Read more

Write a comment