Czy zastanawiałeś się kiedyś co będzie najlepsze dla Twojej gleby? Spośród węglanu wapnia, dolomitu, kredy czy tlenków zastanawiasz się które działa najszybciej, a które najdłużej? Oferta nawozów na rynku jest bogata, ale przy wyborze środka odkwaszającego warto się skupić nad formą wapna oraz opłacalnością zakupu.

Czynnikiem odkwaszającym w wapnach jest jon Ca2+. Każde z wapien posiada go w swoim składzie, a w innych postaciach. Węglan wapnia to CaCO3 i jest on naturalnie występującą skałą, tak samo jest w przypadku skał dolomiotowych, ale tu oprócz węglanu wapnia znajdziesz także węglan magnezu. Dolomit jest podwójną solą MgCO3*CaCO3 przeważnie zawiera domieszki żelaza, cynku, niklu i kobaltu, ale dopuszczony jako nawóz, który posiada atest i certyfikat jakości, zawsze posiada dodatkowe pierwiastki w śladowych ilościach. Węglany przeważnie nie są spotykane w postaci czystej. Oprócz węglanu wapnia (CaCO3), węglanu wapniowo-magnezowego (dolomit – CaMg(CO3)2) zawiera także węglan magnezu (MgCO3) oraz domieszki piasku i minerałów ilastych (np. krzemionki, tlenki glinu i tlenki żelaza). Wśród środków wapnujących znajdziemy również kredę, kreda to nic innego jak węglan wapnia, ale z młodszych złóż geologicznych, jej działanie jest szybsze i efektywniejsze od standardowego CaCO3, ponieważ kryształy są innej budowy oraz pochodzą z innych złóż. Przy wyborze kredy, zwrócić zawsze należy uwagę na odmianę. Prawdziwa kreda to typ wapna nawozowego o odmianie 06a, 07a, 08a oraz 09a, tylko te odmiany są prawdziwymi kopalinami naturalnego pochodzenia. Węglany o odmianach od 01 do 05 pochodzą z przerobu skał wapiennych [Dz. U. Nr 130, poz.1384].

W puli nawozów wapniowych znajdą się także tlenki – wapnia i magnezu. Tlenki są pozyskane z kamienia wapiennego, ale są wypalone w piecach wapienniczych wg reakcji: CaCO3 → CaO + CO2. Na drodze tego procesu pozostaje nam czyste wapno tlenkowe (analogicznie w przypadku tlenku magnezowego). Tlenek wapnia posiada własności higroskopijne. Łączy się gwałtownie z wodą tworząc wodorotlenek wapnia, przy czym wydziela się ciepło. W praktyce proces rozkładu węglanu wapnia prowadzi się w temperaturze 900–1000°C  trwa on zwykle 5-9 godzin. Wypalanie kamienia prowadzi się w piecach wapiennych tzw. wapiennikach. Porównując mielone skały z wypalanymi, zastanawiające jest ile jest wapna w wapnie? Aby to określić zastosowano formułę zawartości CaO w nawozach wapniowych. W przypadku tlenków jest to dużo łatwiejsze, ponieważ zawsze się podaje zawartość CaO. Przy dolomitach i węglanach należy tą zawartość obliczyć przy użyciu wzoru:

CaCO3 na CaO stosujemy mnożnik 0,56 np. 90% CaCO3 zawiera 50% CaO (90*0,56=50,4), jeżeli jest podana ilość czystego składnika Ca, to używamy przelicznika wg wzoru: 21% Ca na CaO stosujemy mnożnik 1,39 np. 21% Ca zawiera 30% CaO (21*1,39=30).
Szybkość działania nawozów zależy od stopnia domielenia (uziarnienia) i od zawartości wapnia. Jeżeli jest frakcja pylista czyli bardzo drobna, to szybkość odkwaszenia będzie większa. Tempo jest także uzależnione od wieku kryształów, kreda pochodzi z młodszych epok geologicznych więc jej działanie jest szybsze, ponieważ łatwiej rozpuszcza się w roztworze glebowym. Ekspresowe działanie wykazują tlenki, ale tutaj jest wiele obostrzeń w stosowaniu. Ze względu swoje właściwości wiązania się z wodą (powstaje wodorotlenek wapnia) i wytwarzania ciepła, może powodować zmiany w strukturze gleby, poparzenia lub przesuszenia roślin. Zaleca się zmniejszenie dawek lub ograniczenie stosowania w glebach lekkich i bardzo lekkich. Brak ostrożności może wywołać nieodwracalne szkody.

Opracowanie: Agata Żmuda


Na podstawie:

1. Czuba R. 1986 (red.) Nawożenie. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne. Warszawa
2. Hołubowicz-Kliza G. 2006. Wapnowanie gleb w Polsce. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Państwowy Instytut Badawczy. Puławy
3. Fotyma M. (red.) 2006. Nawozy i nawożenie. Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa. Państwowy Instytut Badawczy. Puławy

Related Posts

Co siedzi w węglanach?

Wapna nawozowe oprócz głównych składników jakimi są wapń oraz magnez (w różnych formach chemicznych), posiadają także dodatkowe składniki. Wapna…

Read more

Co oznaczają typy wapna nawozowego?

Producenci mają obowiązek podać na opakowaniu lub w dokumentacji, odmianę nawozu wapniowego. Odmianę, do jakiej należy nawóz wapniowy można…

Read more

Wapnowanie gleb lekkich

Gleby lekkie, to gleby które najczęściej występują w Polsce (w 60%), najliczniej występują w województwie podlaskim, pomorskim, łódzkim oraz warmińsko-mazurskim. Sprawiają…

Read more

Write a comment