Gleby ze względu na swoją budowę ulegają w mniejszym lub większym stopniu zakwaszaniu. Proces zakwaszenia jest zjawiskiem naturalnym, ale przyczyny leżą także w działalności człowieka. Gleby węglanowe i zasobne w kationy zasadowe nie ulegają temu procesowi, jednakże intensyfikacja upraw rolnych będzie przyczyniać się do obniżenia pH na każdym typie gleby.

Ponad 90% gleb w Polsce utworzonych zostało na kwaśnych skałach, naniesionych przez lodowce. Zjawisko dalszego obniżania się pH ma przyczyny naturalne oraz antropogeniczne. Na terenach o wyższej sumie opadów wymywanie składników zasadowych będzie powodowało w większym stopniu pogłębianie się niskiego odczynu gleb. Racjonalne nawożenie połączone z wapnowaniem, przyczynia się do zwiększenia wykorzystania zasobów glebowych przez rośliny, tworzenia się próchnicy oraz utrzymania odpowiednich warunków dla wzrostu mikroorganizmów glebowych. Uregulowany odczyn jest fundamentem każdej uprawy. Zaniedbywanie zabiegu wapnowania zawsze prowadzi do ograniczenia produkcji roślinnej (jakości oraz ilości płodów rolnych). Wapnowanie to nie tylko regulacja odczynu, zabieg ten dostarcza także jony Ca2+. Wapń bierze udział w tworzeniu się struktur komórkowych roślin, wchodzi w skład reakcji biochemicznych oraz fizjologicznych.

Niepokojącym zjawiskiem jest obniżenie się stosowania nawozów wapniowych przy jednoczesnym zwiększaniu zużycia nawozów mineralnych. Gleby o kwaśnym odczynie w Polsce przekraczają średnio 50% powierzchni użytków rolnych. W Polsce najbardziej zakwaszone gleby znajdują się w województwie mazowieckim, łódzkim, podlaskim, pomorskim, małopolskim oraz podkarpackim. W tych regionach zagrożenie skażenia metalami ciężkimi jest bardzo wysokie. Dawki wapna nie przekraczają średnio 90 kg CaO/ha/rok, taka ilość nie pokrywa nawet naturalnego wymywania wapnia z gleby. Zużycie nawozów wapniowych w Polsce znacząco się różni w zależności od regionu. Największą ilość zużycia nawozów wapniowych obserwuje się w województwie opolskim, dolnośląskim oraz pomorskim, a najniższe w województwie małopolskim oraz podlaskim.

Obniżenie się stosowania wapna w Polsce może mieć swoją przyczynę w likwidacji dotacji budżetowych do wapnowania, całość finansowana jest aktualnie przez rolników. W Polsce występują programy dofinansowania do wapnowania gleb, pomoc taką oferuje Śląska Izba Rolnicza wraz z Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Inwestycja w nawozy wapniowe jest opłacalna, ponieważ pozwala utrzymać glebę na najwyższym poziomie kultury rolnej, a co za tym idzie zintensyfikować produkcję roślinną. Wapnowanie jest najtańszym zabiegiem, dzięki któremu można uzyskać wysoki plon.

Opracowanie: Agata Żmuda


Na podstawie:

  1. http://www.pimr.poznan.pl/trol1_2015/AP1_2015.pdf
  2. http://www.agronews.com.pl/pl/0,1,1259,dobra_kultura_rolna.html

Przeczytaj także

Kukurydza na azotniaku

Rozmowa dr. inż. Witoldem Rzepińskim z Wyższej Szkoły Agrobiznesu w Łomży, wywiad prowadzi Bolesław Pilarek Bolesław Pilarek: O sukcesie w uprawie…

Czytaj więcej

Obieg azotu w przyrodzie

Racjonalna gospodarka azotem, czyli dbanie, aby nie stał się toksyczny dla środowiska glebowego oraz wodnego, wymaga dokładnego poznania…

Czytaj więcej

Skąd te zakwasy?

Kwasowość gleby jest czynnikiem warunkującym produktywność pól uprawnych. Jako podstawowa cecha geochemiczna kształtuje ruchliwość składników mineralnych…

Czytaj więcej

Dodaj komentarz